ابراهيم عاملي ( موثق )

293

تفسير عاملي ( فارسي )

قبل است « الَّا كانوا به يستهزئون » يعنى ما استهزاء به قرآن در دل ايشان بگذرانيم تا اجتناب كنند نه براى آنكه استعمال كنند ، اما ايشان بر كار گرفتند و اجتناب نكردند و نميتوان گفت اين « سلك » بمعنى خلق كفر است در دل ايشان چنان كه جبريان گويند براى آنكه : « لا يؤمنون به » بنفى ايمان حوالت به خود ايشان است ، و دليل ديگر آنكه لفظ آيه در مورد ملامت و توبيخ و مذمت آمده است ، و اگر خلق كفر در دل ايشان كردى بايستى تا ايشان معذور بودندى نه ملوم . « وَلَوْ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً - الآية » 14 اگر ما درى از درهاى آسمان را بر ايشان بگشائيم و اين كافران هر روز بر آسمان شوند بر خرق عادت باز خواهند گفت : ] « إِنَّما سُكِّرَتْ أَبْصارُنا » 15 مجمع : « سكّرت » با تشديد و تخفيف كاف قرائت شده است . [ ابو الفتوح گويد : حق تعالى در اين آيه قطع طمع رسول كرد از ايمان ايشان عند نزول آيات و ظهور معجزات ] . « * ( وَلَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً ) * * ( فَأَتْبَعَه شِهابٌ مُبِينٌ ) * » 18 تأويلات كاشانى : يعنى در آسمان عقل و مقام و مرتفع خرد مراتب و مقاماتى قرار داديم كه اوّل عقل هيولانى و پس از آن عقل بالملكه و آنگاه عقل بالفعل و سپس عقل مستفاد است و آن را آراسته كرديم بمعارف و علوم براى هر كس كه مرد فكر و نظر باشد ، و نيز اين عقل را محفوظ داشتيم از اوهام باطل كه اگر قوّه ى واهمه بواسطه ى نزديكى بافق عقلى چيزى از احكام آن را بربايد و حقّ و باطل بهم آميخته شود در پى اين آميختگى و حكم واهمه برهان واضح قرار داديم تا دورش كند و حكم موهوم باطل شود . « وَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ » 19 بيضاوى : يعنى در زمين و كوه از هر چيز به مقدارى پسند و مناسب ايجاد كرديم چنان كه مىگويند كلام موزون يعنى مستحسن و متناسب . « وَمَنْ لَسْتُمْ لَه بِرازِقِينَ » 20 بيضاوى : يعنى روزى زن و فرزند و كارگر كه مى - پنداريد بدست شما است ، گمانى است خطا و از خزانه ى خدا است .